سنت‌گرايان، روحانيانی هستند که ميراث‌بر نظام تعليمات و تفکر قديمی حوزه‌اند و، کم يا بيش، از دخالت مستقيم در امر سياست پرهيز می‌کنند و بيشتر ترجيح می‌دهند حافظ سنت فقهی باشند و از درگيری با تحولات اجتماعی، فرهنگی و سياسی پيرامون بپرهيزند.

شايد بتوان نمونه‌های شاخص اين جريان را کسانی چون آيت الله حسين وحيد خراسانی و آيت الله سيد موسی شبيری زنجانی دانست. اين هر دو، پس از درگذشت آيت الله محمدعلی اراکی و ديگر مراجع تقليد، در فهرست هفت‌گانه مراجعی قرار گرفتند که جامعه مدرسين حوزه علميه قم معرفی کرد؛ اما هيچ کدام حاضر نشدند به آن‌چه "مرجعِ حکومتی" نام گرفته بدل شوند و آشکارا از تصميم‌های روزمره‌ سياسی حاکمان دفاع کنند.

آقای وحيد و آقای شبيری، الگوی رفتار سياسی بخشی از روحانيان در حوزه علميه هستند که وابستگی مالی چندانی به منابع اقتصادی حکومتی ندارد و اغلب خود را در توجيه شرعی نظريه ولايت مطلقه فقيه ناتوان می‌بيند.

روحانيون نوگرای حوزه

روحانيان نوگرا، بخشی ديگر از حوزه علميه را تشکيل می‌دهند که سراپا خود را درگير واقعيت دگرگون‌شونده اطراف کرده‌اند و به رويدادهای فرهنگی، سياسی و اجتماعی واکنش می‌دهند و از نسبت آن‌ها با شريعت می‌پرسند.

اين دسته از روحانيان در تلاش‌اند تا با نوآوری در تفسير فقهی و کلامی، به نقد درونی سنت روی آورند و آن را برای رويارويی با مسائل ايران معاصر نيرومند و کارآمد کنند. شمار فراوانی از اين روحانيان اهل قلم هستند و در مطبوعات حوزه و بيرون آن می‌نويسند و يا انديشه‌های خود را در قالب کتاب منتشر می‌کنند.

بيشتر اين روحانيان، در مقايسه با روحانيان سنت‌گرا، از معدل سنی پايين‌تری برخوردارند و از نظر آگاهی و آشنايی به مسائل جهان امروز و از جمله آشنايی با زبان انگيسی در رتبه‌ای بالاتر قرار می‌گيرند. با اين همه، اگر بخواهيم در ميان مراجع تقليد کنونی، کسانی را در اين گروه طبقه‌بندی کنيم، شايد آيت الله عبدالکريم موسوی اردبيلی و آيت الله يوسف صانعی را بتوان در قلمرو نوگرايان حوزه جای داد.

نوگرايان تحت تعقيب

آقای موسوی اردبيلی با تأسيس دانشگاه مفيد، محيطی نسبتاً آزاد برای ارتباط استادان علوم انسانی دانشگاه با حوزه و تربيت مدرن روحانيان فراهم آورده است. آيت الله صانعی نيز با فتواهای خلاف عادت‌اش در زمينه مسائل روز شناخته می‌شود. افزون بر سنت‌گرايان، نوگرايان حوزه هم، اغلب، به نظريه ولايت مطلقه فقَيه به چشم ترديد می‌نگرند و بسياری از آن‌ها حتا مبانی فقه را در پيشگاه کاوشی بنيادی قرار می‌دهند.

روحانيان نوگرا، که به اصطلاح روشن‌فکران حوزه قلمداد می‌شوند، می‌کوشند فاصله خود را با نهادهای حکومتی موجود در حوزه حفظ کنند و بسياری از آن‌ها نيز بارها به تيغ تعقيب و مجازات دستگاه‌های اطلاعاتی و امنيتی – از جمله دادگاهِ ويژه روحانيت – گرفتار آمده و تفتيش عقايد شده‌اند.

بنيادگرايان، اقليت قدرتمند

بنيادگرايان حوزه از نظر شمار در اقليت‌اند؛ اما از نظر امکانات و سازمان‌دهی، چيرگی حيرت‌انگيزی دارند. در کنار دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه قم، تيپ مستقل هشتاد و سه امام صادق (يک سازمان نظامی – حوزوی)، نمايندگی ولی فقيه در سپاه پاسداران، مستقر در دانشگاه شهيد محلاتی، دادگاه ويژه روحانيت، دفتر آيت الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، موسسه آموزشی پژوهشی امام خمينی و موسسه مطالعات اديان از جمله کانون‌های اصلی رهبری جريان بنيادگرا در حوزه علميه قم هستند و همه وابسته به رهبر جمهوری اسلامی به شمار می‌روند.

حتا برخی از اين نهادها مانند دفتر تبليغات اسلامی، جدا از فعاليت مستقل اقتصادی و دريافت بودجه از دفتر رهبر جمهوری اسلامی، سالانه چهارده ميليارد تومان بودجه از دولت می‌گيرند.

دو مرجع شاخصی که از جريان بنيادگرای حوزه حمايت می‌کنند، آيت الله ناصر مکارم شيرازی و آيت الله حسين نوری همدانی هستند که هر دو موسسه‌های مذهبی مستقلی برای خود دارند و به فعاليت اقتصادی – خارج از نظام وجوهات شرعی – نيز می‌پردازند.

آيت الله مصباح، حجتيه و بنيادگرايی

اما شخصيت پرآوازه بنيادگرايان حوزه، آيت الله محمد تقی مصباح يزدی است که اکنون رياست موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی را به عهده دارد. وی از چهره‌های شناخته‌شده گروهی بود که انجمن حجتيه خوانده می‌شود. از اين رو، در دوران مبارزه با رژيم پهلوی، آقای مصباح از کسانی بود که اصل مبارزه با حکومت موجود را حرام می‌دانست.

پس از انقلاب نيز آقای مصباح به دليل فقدان سابقه سياسی، تا سال‌های پايانی حيات آيت الله خمينی، بنيان‌گذار جمهوری اسلامی، تنها به فعاليت در موسسه در راه حق ادامه ‌داد؛ موسسه‌ای که پيش از انقلاب و در پيوند با انديشه‌های انجمن حجتيه تأسيس شد.

آن‌گونه که بسياری از روحانيان در قم می‌گويند آيت الله مصباح حتا با شرکت طلبه‌ها در جنگ ايران و عراق مخالف بود و آن را حرام می‌دانست. اما در اواخر دوران حيات آيت الله خمينی، وی توانست با جلب حمايت‌های مالی هواداران‌اش، موسسه باقرالعلوم را بنياد نهد. پس از دستيابی آيت الله خامنه‌ای به رهبری، آيت الله مصباح در مقام يکی از نظريه‌پردازان اصلی ولايت مطلقه فقيه در سخنرانی‌های پيش از خطبه نماز جمعه تهران ظاهر می‌شد و طی چند سال، هر دو هفته يک‌بار ديدگاه‌های سياسی خود را بيان می‌کرد.

آيت الله خامنه‌ای نيز در يک سخنرانی از وی تجليلی بی‌نظير کرد و او را تداوم زنده آيت الله مرتضی مطهری توصيف نمود.

مشهورترين روحانی وابسته به حکومت

آقای مصباح يزدی توانست با بودجه چند ده ميليارد تومانی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی را تأسيس کند. کار اصلی اين موسسه، از نظر گرداننده‌گان آن، تربيت نيروی فکری برای خدمت به ولايت مطلقه فقيه است. آقای مصباح، اکنون مشهورترين شخصيت وابسته به حکومت در حوزه علميه ارزيابی می‌شود که در تحولات سياسی، همواره از حمايت گروه فشار بهره‌مند است و در اظهارنظرهای خود از محافظه‌کاران تندرو جانب‌داری می‌کند.

در جريان انتخابات رياست جمهوری اخير، آيت الله مصباح يزدی، تقريباً تنها روحانی نام‌دار حوزه علميه بود که آشکارا از محمود احمدی‌نژاد حمايت کرد؛ نامزدی که بر خلاف پيش‌بينی‌ها و نظرسنجی‌ها توانست لقب رييس جمهوری نهم ايران را از آن خود کند.

گرايشهای سه گانه حوزه و انتخابات

سنت‌گرايان حوزه، عموماً از اظهار نظر درباره نامزدهای انتخاباتی پرهيز کردند. نوگرايان نيز در محافل خود از مصطفی معين، نامزد اصلاح‌طلب و نزديک‌ترين نامزد به محمد خاتمی رييس جمهوری هواداری می‌کردند؛ اما در دور دوم، شخصيت‌هايی چون آقای اردبيلی و آقای صانعی با دادن اطلاعيه، به تلويح و تصريح از نامزدی اکبر هاشمی رفسنجانی در برابر محمود احمدی‌نژاد حمايت کردند. شماری از نوگرايان و سنت‌گرايان حوزه هم – هر کدام با دلايلی گوناگون – به لزوم شرکت در انتخابات باور نداشتند.

دست‌يابی آقای احمدی‌نژاد به رياست جمهوری، همان‌قدر که بنيادگرايان حوزه به رهبری آيت الله مصباح يزدی را خرسند کرد، سنت‌گرايان و نوگرايان را در بهت و دلهره فروبرد. آيت الله مصباح يزدی در يک سخنرانی، آشکارا مدعی شد امام دوازدهم شيعيان به صراحت از محمود احمدی‌نژاد حمايت و برای رياست جمهوری وی دعا کرده است. به نظر می‌رسد اکنون، به ويژه، رابطه مالی بنيادگرايان حوزه با دولت و مجلس شورای اسلامی رو به بهبود بگذارد و بر خلاف تجربه هشت سال گذشته، گنجاندن بودجه‌های کلان‌تر دولتی برای موسسه‌های نظامی- امنيتی- حکومتی حوزه – از آن دست که نام برديم – با دشواری کمتری برخورد کند.

آينده روحانيون غيردولتی

از اين سو، سنت‌گرايان و نوگرايان هر کدام به طريقی با بدگمانی و ترس به آينده می‌نگرند. آيت الله عبدالله جوادی آملی، روحانی بنيادگرايی که به تازگی از تندروی‌های خود کاسته، به دليل دفاع از نامزدی اکبر هاشمی رفسنجانی در جريان تبليغات انتخاباتی، هدف هجوم و حمله هواداران آقای احمدی‌نژاد قرار گرفت. اين امر، زنگ خطری را برای سنت‌گرايان و نوگرايان حوزه علميه به صدا درآورده است.

پيروزی بنيادگرايان حوزه بر سنت‌گرايان و نوگرايان، در پی اقتدار مطلق در امکانات مالی، بسيج‌گری اجتماعی و بهره‌مندی از پشتيبانی حکومتی است. در شانزده سال گذشته، انتقاد اصلی سنت‌گرايان و نوگرايان به حکومت اين بوده که رهبران جمهوری اسلامی با صرف هزينه مالی و امنيتی بالا، استقلال و کرامت حوزه‌ را سلب نموده و کوشيده‌اند آن را به زرادخانه شرعی حکومت بدل کنند و مخالفان روحانی خود را به نوعی سرکوب نمايند. اين هراس، اکنون پررنگ‌تر شده است.

دغدغه اصلی طيف نوگرا و سنت‌گرای حوزه، احتمال افزايش عنان‌گسيختگی نهادهای حکومتی مانند دادگاه ويژه روحانيت و تيپ مستقل هشتاد و سه امام صادق و کنترل سياسی و امنيتی حوزه است.

اين هراس‌ها در دو دهه پيش، بيش و کم، وجود داشته است. احتمال دغدغه‌آفرين مهم‌تر شايد از آن‌جا باشد که با دست‌يابی محمود احمدی‌نژاد به رياست جمهوری، بنيادگرايان حوزه در پی ريختن برنامه‌های بلندمدت‌تر و گسترده‌تر باشند.

حکومتی شدن اجازه اجتهاد

طبق قوانين جمهوری اسلامی، شماری از مناصب سياسی، مانند برخی مقامات قوه قضاييه، وزارت اطلاعات، عضويت در گروه فقيهان شورای نگهبان قانون اساسی و نيز نمايندگی مجلس خبرگان رهبری در انحصار روحانيانی است که به درجه اجتهاد نائل آمده‌اند.

پيش از آن‌که آيت الله خامنه‌ای شورای مديريت حوزه علميه را به مرکز مديريت حوزه علميه بدل کند و آن را يک‌سره زير سلطه خود بگيرد، تشخيص اجتهاد يک روحانی به شيوه سنتی صورت می‌گرفت؛ يعنی يک روحانی، تنها با اخذ اجازه اجتهاد از استاد فقيه خود، مجتهد شناخته می‌شد. اما پس از تشکيل مرکز مديريت حوزه علميه، تشخيص اجتهاد يک روحانی در انحصار فقيهان شورای نگهبان و مرکز مديريت حوزه علميه قرار گرفت.

فقيهان شورای نگهبان و گردانندگان اصلی مرکز مديريت حوزه علميه، به طور مستقيم، با حکم رهبر جمهوری اسلامی تعيين می‌شوند. با حکومتی‌شدن اجازه اجتهاد، بسياری از مجتهدان سنتی از ورود به مناصب سياسی سرباز زدند و در عوض شماری از روحانيان جوانی که از پشتيبانی سياسی حکومت بهره‌مند بودند به درون ساختار قدرت راه يافتند.

اگر بنيادگرايان حوزه احساس کنند با آغاز دوره تازه رياست جمهوری به چيرگی بيشتری بر حوزه و نهادهای آن دست پيدا کرده‌اند، ممکن است از فرايند صدور اجازه اجتهاد بهره‌برداری سياسی بيشتری کنند.

انتخابات آتی مجلس خبرگان

شماری از سنت‌گرايان و نوگرايان حوزه باور دارند با افزايش توليد مجتهدهای حکومتی، ممکن است در آينده‌ای نزديک، مناصب حکومتی، بيش از اکنون، به دست بنيادگرايان بيفتد.

در اين راستا، احتمال می‌رود در انتخابات آينده مجلس خبرگان رهبری، شمار بيشتری از مجتهدان حکومتی و بنيادگرا به اين مجلس راه يابند و در نتيجه روحانيان مستقلی مانند آيت الله کاظم نورمفيدی، امام جمعه گرگان و نماينده استان گلستان در مجلس خبرگان و يکی از معدود امامان جمعه هوادار محمد خاتمی، در اقليت بيشتری قرار بگيرند. اين روند ممکن است از نفوذ اکبر هاشمی رفسنجانی بر مجلس خبرگان نيز بکاهد و به تضعيف جبهه ميانه‌روی اين مجلس بينجامد.

اگر مجلس خبرگان زير اقتدار نسبی بنيادگرايان حوزه برود، نه تنها صف‌آرايی تازه‌ای ميان حکومت و حوزه شکل خواهد گرفت که حتا ممکن است آيت الله خامنه‌ای هم در موقعيت تازه‌ای قرار گيرد.

احتمال ادامه حذف ميانه روها

درست است که رهبر جمهوری اسلامی در شانزده سال گذشته همواره از بنيادگرايان حمايت سياسی و مالی کرده، اما بنا به جايگاهِِ خود می‌کوشيده شماری از ميانه‌روان را نيز در کنار خود نگاه دارد. حذف روحانيان ميانه‌رو در بدنه قدرت، نهاد رهبری را در انحصار کامل بنيادگرايان درخواهد آورد.

از اين رو، ممکن است اتفاقی که در جريان انتخابات با حذف مهدی کروبی و اکبر هاشمی رفسنجانی از رقابت‌های انتخاباتی افتاد، در آينده ابعاد گسترده‌ای پيدا کند. در اين صورت، آيت الله خامنه‌ای با چالش‌های تازه‌ای روبه‌رو خواهد بود که اين بار از اردوگاهِ هواداران ولايت مطلقه فقيه سرچشمه می‌گيرد.

نشريه پرتو سخن که اين آگهی را در دو شماره پياپی درج کرده، به يک موسسه مذهبی تعلق دارد که زير نظر محمد تقی مصباح يزدی، يکی از تندروترين روحانيان محافظه کار ايران اداره می شود. او از پشتيبانان محمود احمدی نژاد، رئيس جمهور جديد ايران نيز هست.

اين هفته نامه، در شماره اخير خود توضيح داد که درج آگهی به معنای موضعگيری نشريه نيست اما تاکيد کرد که "کسب روحيه استشهادی و حفظ آن" بزرگترين سرمايه ملت ايران است.

استشهادی يا انتحاری

اسلامگرايان افراطی از واژه "استشهادی" برای اشاره به عمليات انتحاری استفاده می کنند و عقيده دارند که مهاجمان انتحاری، با کشته شدن در اين عمليات، "شهيد" محسوب می شوند. البته در اسلام تفاوت آشکاری ميان خودکشی عادی، که گناه محسوب می شود و "شهادت" در راه مذهب وجود دارد.

آگهی نشريه پرتو سخن، از مردان و زنانی که "شجاع و شهادت طلب" خطاب شده اند، دعوت کرده است تا برای عضويت در قرارگاه موسوم به "عاشقان شهادت" نام نويسی کنند.

طبق اين آگهی، کسانی که برای همکاری با اين قرارگاه و عضويت در "لشگرهای استشهادی" برگزيده می شوند، آموزشهای ويژه ای را خواهند گذراند و در نقاط مختلف در استانهای سراسر ايران، سازماندهی می شوند.

"اطلاعيه ثبت نام نيروهای استشهادی"، هدف از اين اقدام را کسب آمادگی در برابر آنچه دشمنان اسلام و جمهوری اسلامی ناميد، می داند.

برای ثبت نام، تنها به يک نسخه از برگه درخواست عضويت، دو قطعه عکس و رونوشت شناسنامه نياز هست.

اين نخستين باری نيست که در ايران، برای عمليات انتحاری ثبت نام صورت می گيرد. شماری از مردم تاکنون با نام نويسی در سازمانهای مختلف، اعلام آمادگی کرده اند تا با انجام حملات انتحاری يا عمليات استشهادی، آنگونه که خود می گويند به دفاع از اماکن مقدس عراق يا آرمان مردم فلسطين بپردازند.

اما فرانسيس هريسون، گزارشگر بی بی سی در تهران می گويد که اين عهد و پيمان، در عمل تنها جنبه نمادين داشته و بسيار بعيد است که عملا به انجام عمليات انتحاری گسيل شوند.

پيش از اين در سال جاری مراسمی برای بزرگداشت بمبگذاران زن فلسطينی برگزار شد که حين انجام عمليات انتحاری کشته شده اند، برگزار شد و يکی از ديوارنماهای بزرگ در مرکز تهران، هنوز تصوير يکی از اين زنان را نشان می دهد که با وجود داشتن دو فرزند، کشته شدن را انتخاب کرد.

"همسو با القاعده"

سايت محافظه کار بازتاب، که به محسن رضايی، از درج آگهی برای عمليات انتحاری در نشريه پرتو سخن به شدت انتقاد کرد و آن را حساسيت برانگيز دانست. بخصوص آنکه به گفته سايت بازتاب، ناشر اين هفته نامه، موسسه پژوهشی امام خمينی از بودجه دولتی بهره مند است.

سايت بازتاب اشاره کرد که پس از انفجارهای لندن و مصر، توجه و حساسيت بين المللی نسبت به عمليات انتحاری افزايش يافته و مدعی شد که استفاده از واژگانی همچون "حراست از کيان اسلام" و "دفاع از اسلام" در آگهی پرتو سخن، آن را به بيانيه ها و اظهارات شبکه القاعده شبيه کرده است.

اين سايت ابراز نگرانی کرد که با جمع آوری مدارک در سطح بين المللی، پرونده تروريسم ايران جايگزين پرونده هسته ای جمهوری اسلامی شود.

نشريه پرتو سخن در شماره اخير خود، انتقاد سايت بازتاب را "هم آوايی با بيگانگان" و "تحليلی سطحی" توصيف کرد و نوشت: "جای بسی تعجب است که سايت بازتاب، استفاده از واژه های 'حراست از کيان اسلام' و 'دفاع از اسلام' را جرم دانسته است."

در پاسخ اين نشريه به سايت بازتاب آمده است: "معلوم نيست از چه زمانی درج يک آگهی در نشريه ای موضعگيری آن به حساب می آيد."

با اين حال، پرتو سخن نوشت که "کسب روحيه استشهادی و حفظ آن"، بزرگترين سرمايه ملت ايران است. اين نشريه در توضيح ديدگاه خود افزود: "دشمنان اسلام از سلاحهای پيشرفته ما هراسی ندارند چرا که آنها يا قويتر از اين سلاحها را در اختيار دارند يا مثل آنها را. تجربه نشان داده است که دشمن از سلاحهای ما نمی ترسد، بلکه از روحيه شهادت طلبی جوانان اين مرزوبوم سخت به وحشت افتاده است."

نشريه پرتو سخن، در پايان پاسخ خود به سايت بازتاب نوشت: "به نظر می رسد، بزرگترين جرم پرتو سخن، حمايت از نامزدی دکتر احمدی نژاد است که دوستان بازتاب را اينگونه آشفته کرده است."

سايت بازتاب، به محسن رضايی، دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام نزديک است. آقای رضايی نامزد هفتمين دوره انتخابات رياست جمهوری ايران بود اما در واپسين روز تبليغات انتخاباتی، بی آنکه از نامزد خاصی حمايت کند، کناره گيری کرد.

فقيه آزاده، ظلم ستيز، شجاع و پشتيبان مظلومان
حضرت آيت الله العظمی منتظري
نامه محبت آميز مورخ ٢٥/٤/٨٤ حضرتعالی، خونی گرم در رگ‌های بی‌خون من جاری كرد. از سالها پيش شما برای من نماد شجاعت و ايستادگی در برابر خودكامگان بوديد و هميشه دوست داشتم در مكتب شما شجاعت بياموزم.
پس از اعدام گسترده زندانيان در تابستان ١٣٦٧ و سكوت همگان در برابر آن جنايت ضدبشری، فقط و فقط شما در برابر آن ايستادند؛ غافل از آنكه هر كس در مقابل جنايت سكوت نمايد، به همان ميزان در آن مشاركت دارد. پس از آن هم با آن كه حضرتعالی را در بيتتان زندانی كردند، از تمامی زندانيان سياسی، فارق از عقايد متفاوتشان، دفاع كرديد و حامی جدی خانواده آنها بوديد و هستيد. شجاعت و مردانگی شما تا حدی است كه حتی مخالفان جدی شما نيز بارها بدان اعتراف كرده‌‌اند.
حضرتعالی با آن كه از نويسندگان جدی قانون اساسی و يكی از تئوريسين‌های نظريه ولايت فقيه بوديد، خيلی زود به اين مساله پی برديد كه معضل اصلی ناشی از همين تئوری است. آن نظريه وقتی از عالم انتزاع به زمين واقعيت پای می‌نهد و لباس عينيت به تن می‌كند، چهره غيرانسانی خود را عيان می‌سازد. شما سعی كرديد تا ولايت فقيه را به "نظارت فقيه" فرو كاهيد تا شايد گره از كار فروبسته جمهوری اسلامی بگشاييد؛ اما مشكل ايران با زوال انديشه و لايت فقيه و رفتن مصداقش حل خواهد شد.
من و دوست عزيزم سعيد حجاريان، نظام سلطانی را اصلی‌ترين مساله عرصه سياسی ايران می‌دانيم. آقای حجاريان پيش از دوم خرداد ٧٦، مقاله‌ای بلند در ماهنامه اطلاعات سياسی - اقتصادی درباره نظام سلطانی و راه‌های گذار از آن به نظامی دموكراتيك منتشر كرد. حجاريان می‌خواهد قدرت سلطان را كاهش دهد و او را به ملكه انگليس تبديل نمايد. اما من می‌گويم ما به شاه و ملكه نياز نداريم. محل نزاع، مشروطه‌خواهی و جمهوری‌خواهی است. به گمان من نافرمانی مدنی مهمترين تاكتيك برای گذار از سلطانيسم به دموكراسی است. سعيد حجاريان، نافرمانی مدنی را "فشار از پايين" نام نهاده است. او می‌خواهد از طريق فشار از پايين، از قدرت سلطان (رهبر) بكاهد.
"عدم همكاری" با حاكم شخصی، تاكتيك ديگری است كه بر آن تاكيد كرده‌ام. در اينجا هم با حجاريان در يك جبهه قرار داريم. فردای روزی كه آقای عبدالله نوری را در زندان اوين حبس كردند، در دفتر صبح امروز با حضور مرحوم دكتر نوری جلسه‌ای داشتيم در اين باره كه "چه بايد كرد؟". قرار شد دكتر نوری به آقای نوری بگويد با استعفا از مجمع تشخيص مصلحت نظام، حكم رهبری را پس دهد چرا كه فردی كه به تبليغ عليه نظام محكوم شده است، صلاحيت تشخيص مصلحت نظام را ندارد.
اين، همان تاكتيك عدم همكاری با حاكم خودكامه است. آقای كروبی پس از انتخابات رياست جمهوری اخير، با استفاده از همين تاكتيك از مشاورت رهبری و عضويت مجمع تشخيص مصلحت نظام استعفا كرد. تمامی احكام سلطان فاقد مشروعيت (اعتبار) است و برای گذار به دموكراسی بايد عدم همكاری با خودكامه را برگزيد.
در خصوص آقای خاتمی هم روشن است كه پس از ١٢ مرداد،‌ آقای خامنه‌ای وی را به عضويت مجمع تشخيص مصلحت نظام، شورای عالی انقلاب فرهنگی و مشاور رهبری منصوب خواهد كرد. آقای خاتمی، شجاعت آقای كروبی را ندارد، لذا با پذيرش حكم، درجلسات شركت خواهد نمود. اما پس از مدتی رفته رفته، شركت خود را در آن جلسات به صفر خواهد رساند؛ يعنی همان كاری كه مهندس موسوی و آقای موسوی خوئينی‌ها كردند؛ اما عدم همكاری شفاف چيز ديگری است.
آيا آقای خاتمی نمی‌داند كه آقای خامنه‌ای چگونه از وی برای برگزاری انتخابات نامشروع مجلس هفتم و رياست جمهوری به منظور يكپارچه كردن حاكميت استفاده و او را مجبور كرد تا هر دو انتخابات را سالم و دموكراتيك بخواند؟ آقای خاتمی دموكراسی و انتخابات آزاد و منصفانه را به خوبی می‌شناسد. با اين همه حكومت مادام العمر آقای خامنه‌ای را دموكراسی می‌خواند و رهبر را الگوی جوانان معرفی می‌نمايد.
به گمان من نخبگان ما امروز بيش از هر زمان ديگری با فرهنگ دموكراتيك آشنا هستند. پيشگامان دموكراسی و آنان كه فرايند دموكراسی را در جوامع غيردموكراتيك پيش برده‌اند، به هيچ وجه تا حد نخبگان ما فيلسوف و تئوريسين نبوده‌اند. مشكل اصلی ما "فقدان دانش دموكراتيك" نيست، بلكه عدم آمادگی برای پرداخت هزينه است. دموكراسی به مردان عمل، زنان شجاع و جوانان ايستا نياز دارد. راهگشای آزادی و حقوق بشر، ايثار و از خودگذشتگی است، نه صرفا آشنايی با فرهنگ مدرن. بايد مدرنيته و نظام اجتماعی مدرن را شناخت، و بين نظر و عمل، پيوند برقرار كرد تا دموكراسی برپا گردد.
حضرتعالی به خوبی می‌دانيد كه چرا حجاريان ترور و ويلچرنشين و گنجی زندانی و مرغ مرگ انديش شد؟ چرا محسن كديور ١٨ ماه و عبدالله نوری سه سال زندانی شدند؟ محسن كديور سالهاست كه مشغول نشان دادن سست و بی‌دليل بودن نظريه ولايت فقيه است و آقای نوری در مقابل شخص ولی فقيه ايستاد. در واقع آقای خامنه‌ای چنان همه جا را پر كرده است كه هر كجا پا گذاشته شود، به حريم او تجاوز شده و هر كجا دستی رها شود، با او برخورد خواهد كرد.
حضرت آيت الله!
حضرتعالی به خوبی به اين امر وقوف داريد كه عالم سياست با عالم شعر و شاعری تفاوت دارد. ابهام و ايهام، ذاتی شعر و شاعری است، اما شفافيت و صراحت، ذاتی عرصه سياست دموكراتيك است. از اين رو، آقای خمينی به صراحت تمام می‌گفت: "شاه بايد برود" اينك هم به صراحت و روشنی تمام بايد گفت: "آقای خامنه‌ای بايد برود" چرا؟ برای اين كه بنا بر نظريه آقای خمينی، آقای خامنه‌ای اينك از رهبری، خود به خود ، عزل شده است. آقای خمينی می‌گويد: "هر فردی از افراد ملت حق دارد مستقيما در برابر سايرين، زمامدار مسلمين را استيضاح كند و او بايد جواب قانع كننده دهد و در غير اين صورت اگر برخلاف وظايف اسلامی خود عمل كرده باشد، خود به خود از مقام زمامداری معزول است." (آيت الله خمينی، صحيفه نور، جلد ٤، ص ١٩٠)
طی سالهای گذشته، بارها آقای خامنه‌ای از سوی افراد مختلف استيضاح شده است، اما نه تنها به پرسش‌های پرسش كنندگان پاسخ نگفته است، بلكه پرسش كنندگان را به شدت سركوب كرده است. مطابق انديشه آقای خمينی، آقای خامنه‌ای ديگر زمامدار جمهوری اسلامی ايران نيست و از اين سمت عزل شده است.
فقيه عاليقدر!
به خاطر اين عقيده تاكنون بيش از ٢٠٠٠ روز حبس را در دوره رهبری آقای خامنه‌ای تحمل كرده‌ام. اما اينك بخش رسانه‌ای قتل‌های زنجيره ای،‌از پروژه مرگ گنجی سخن می‌گويد، يعنی آنها به دنبال مرگ من هستند. يكشنبه شب ٢٦/٤/٨٤ ، سعيد مرتضوی به ديدن من آمد، می‌گفت مرگ تو صددرصد به نفع جمهوری اسلامی ايران است، ولی اگر تو بميری و بيگانگان جوسازی كند، پنجاه درصد برای نظام مضر است. ما تو را به بيمارستان آورديم تا اين ميزان را كاهش دهيم. مرگ در بيمارستان، طبيعی است. گفت اگر اين‌ها را بيان كنی من آن را تكذيب می‌كنم. از سوی ديگر مرتضوی به يكی از وزرا گفته است همسر گنجی با فحاشی او را مجبور به اعتصاب غذا كرده است. در مصاحبه‌ای در روز دوشنبه ٢٧/٤/٨٤ مدعی شده: "دوستانی كه در رسانه‌ها به ايشان توصيه می‌كنند كه دست از اعتصاب غذا بردارد، همين افراد حسب اطلاعات واصله، مشوق اصلی او در اقدامات غيرمتعارف هستند". حضرتعالی، دكتر سروش، آقای حجاريان، آقای كديور و ديگر دوستان از طريق رسانه‌ها به من توصيه كرده‌اند كه اعتصاب غذا را بشكنم، اما دادستان تهران مدعی است اين عزيزان مرا ترغيب به اعتصاب غذا می‌كنند.

وی در يک مقطع با گرفتن مرخصی استعلاجی از زندان آزاد شد اما بزودی مورد تعقيب مقامات دادستان قرار گرفت و به زندان بازگشت. او از آن زمان مجددا دست به اعتصاب غذا زد.

منابع خبری در باره وضعيت اکبر گنجی همواره محدود بوده است. گرچه او خود در اين اواخر با نوشته ها و نامه هايش از موقعيت فکری و تا حدودی جسمانی خود خبر می دهد اما خبرهای پيرامون او مرتبا با ادعا و ضدادعا همراه می شود و ابهامات در باره وضع او را بيشتر می کند.

در حال حاضر و پس از انتقال او به بيمارستان نيز منابع خبری ما عمدتا يا متکی بر اظهارات مقامات قضايی است يا آنچه که معصومه شفيعی همسر گنجی با رسانه ها در ميان می گذارد.

برای به دست آوردن تصويری از موقعيت گنجی در ده روز گذشته کنار هم گذاشتن اين خبرها يا بازخوانی آنها اهميت اساسی دارد. روش بازخوانی و چينش خبرها در کنار هم برای به دست آوردن تصويری نسبتا تازه و متفاوت شيوه ای است که در صحنه مطبوعات فارسی زبان با خود گنجی شروع شده است.

يکم - سطح بيمارستانی بحران:

1 گنجی در چگونه اعتصاب غذايی است؟
از زمان ورود گنجی به بيمارستان اظهارات ضد و نقيضی در باره ادامه اعتصاب غذای او شنيده می شود. او پيشتر گفته بود که تا هر زمانی که در زندان باشد کاری بجز اعتصاب غذا نخواهد کرد. معنای اين حرف آن است که حال که در بيمارستان است دليلی برای ادامه اعتصاب غذا ندارد.

از آخرين عکسهای گنجی پيش از انتقال به بيمارستان - نقل از ايرانيان دات کام

جمال کريمی راد سخنگوی قوه قضايی در گفتگو با هاتف گفته است که "برابر اظهارات رئيس بيمارستان گنجی غذا می خورد و حالش خوب است." او در عين حال مايل است تاکيد کند که گنجی در زندان هم "اعتصاب غذای کامل" نداشته است. شايد به همين اعتبار است که دادستان تهران اصولا منکر اين است که گنجی در اعتصاب غذا(ی کامل) بوده است. با اينهمه، رئيس قوه قضايی با تاييد اعتصاب غذای او گفته است که "مساله آقای گنجی حل شده و وی اعتصاب غذای خود را شکسته است و برای مداوا در بيمارستان بستری است."

گرچه نمی توان پذيرفت که کسی که در اعتصاب غذای طولانی بوده بتواند به معنای معمول "غذا بخورد"، اما دوستان اکبر گنجی نيز از شکسته شدن اعتصاب او در بيمارستان گفتگو می کنند - دست کم در حد پذيرفتن سرم های دارويی و تقويتی. عيسی سحرخيز – که همراه با سعيد حجاريان و رضا تهرانی جزو هيات سه نفره حل مساله گنجی است - در گفتگويی با صدای فارسی آلمان (دويچه وله) گفته است که از زمانی که او به بيمارستان منتقل شده "ضرورتی برای اينکه بخواهد اعتصاب خودش را ادامه بدهد وجود نداشته است." به گفته او، گنجی از همان شب به توصيه پزشکان سرم و تغذيه را می پذيرد. امری که عملا به معنای توقف اعتصاب غذاست.

اين موضوع را همسر گنجی نيز در اظهاراتی که سايت امروز نقل کرده تاييد می کند: "دوستان گنجی به او توصيه کرده اند که تجويز پزشکان را حتی المقدور بپذيرد."

همسر گنجی همچنين در انتقاد از دادستانی تهران گفته است که همسرش در طبقه ای بستری است که "تنها بيمار آن طبقه است، از تلفن محروم است و روزنامه هايی را که می خواهد به او نمی دهند." طبيعی است که اکبر گنجی اگر می تواند روزنامه بخواند نمی تواند از نظر جسمانی در وضعيتی بحرانی باشد.

با اينهمه از گفته های همسر و دوستان گنجی بر می آيد که او همچنان از بازگشت به غذا خوردن معمول امتناع می کند و به همان آب و چای و چند حبه قندی که با خود قرار گذاشته بسنده می کند. بنابرين بحران هنوز ممکن است در راه باشد.

روز دوشنبه 3 مرداد همسر گنجی در نامه ای به رئيس قوه قضايی نسبت به وضعيت او هشدار داد و گفت که او همچنان در اعتصاب غذاست و حتی سرم های خود را نيز نمی پذيرد.

به گفته معصومه شفيعی اعتراض اصلی گنجی آن است که او در شرايط سخت تری از زندان قرار گرفته است: "وی در شرايطی بسيار سخت تر از زندان در طبقه دوازدهم بيمارستان ميلاد به صورت قرنطينه کامل در حالی که از ملاقات با وکلا و دوستانش و از تماس تلفنی و دريافت روزنامه نيز محروم است، نگهداری می شود."

2 نقش عامل بيمارستان
در باره دليل انتقال گنجی به بيمارستان اظهارنظرهای متفاوتی شده است. اما بر اساس اطلاعات موجود در گزارش های رسانه ای، مينيسک پای راست گنجی پاره شده و به تاندونهای پای چپ هم آسيب های جدی وارد شده است. ديسک کمر گنجی هم مزيد بر علت شده و علاوه بر آن ناراحتی آسم و واريس هم از قبل با او بوده که بر اثر اعتصاب غذا تشديد شده است. بر اساس گزارش پزشکان کليه و کبد او هم تقريبا از کار افتاده است.

معصومه شفيعی: گنجی دچار تحليل عضلانی شده است

معصومه شفيعی همسر گنجی از قول پزشکان گفته است که "ساق پا و ران گنجی دچار تحليل عضلانی شده است".

ظاهرا انتقال وی به بيمارستان به دنبال بحرانی شدن وضع جسمانی او بوده است. اين موضوع در اظهارات همسر گنجی آمده است اما مقامات قضايی تاکنون به آن تصريح نکرده اند. اما سخنگوی قوه قضايی تاييد می کند که پيش از انتقال به بيمارستان "يک هيات سه نفره از متخصصان داخلی و جراحی عمومی او را معاينه کرده اند" و بر اساس نظر آنها بوده است که گنجی به بيمارستان منتقل شده است.

معاون دادستان تهران محمود سالارکيا در همان روز نخست گفت که ما "برای جان گنجی ارزش قائل ايم". اما هواداران گنجی که معتقدند نمی توان به اظهارات رسمی اعتماد کرد متقابلا اين نظر را مطرح کرده اند که ممکن است کسانی بخواهند به نام انجام عمل جراحی بر روی پای گنجی نقشه قتل او را عملی کنند.

خود گنجی ظاهرا بر اين نظر است که بيمارستان می تواند مقدمه ای برای اجرای يک نقشه قتل باشد. او در اظهارات اخير خود که با امضای همسرش منتشر شده از سعيد مرتضوی دادستان تهران نقل می کند که به او گفته است "اگر تو بميری صددرصد به نفع نظام است". او همچنين به گنجی گفته است که فشار بين المللی هم محاسبه شده و برای همين "ما تو را به بيمارستان آورده ايم" تا فشار کاهش يابد: " يعنی با مرگ تو خواهند گفت مگر ديوانه بود که در بيمارستان به اعتصاب غذا ادامه داد." گنجی معتقد است که طراحی قتل او انجام شده و سود و زيان آن هم سنجيده شده است. ولی در باره اعتصاب غذای خود ساکت است.

اين دست اظهار نظرها از سوی خود گنجی و همسرش و يا تمايل به بازگشت مجدد به زندان به دليل شرايط سنگين امنيتی در بيمارستان طبعا بر نگرانی ها افزوده است.

اما اينکه مرگ گنجی به نفع نظام جمهوری اسلامی باشد مورد اتفاق تمام مقامات قضايی و سياسی نيست. حتی اگر گروهی چنين فکر کنند بيمارستان می تواند نقش های ديگری هم داشته باشد. در يک محاسبه اوليه بيمارستان می تواند مانع بحرانی شدن وضع جسمانی گنجی شود ( که ظاهرا دليل اصلی انتقال او به بيمارستان بوده است) و همزمان برای گروهی از مسئولان نشانه ای از رافت دستگاه قضايی وانمود شود که متهم به نقض حقوق گنجی به عنوان زندانی بيمار است.

در عين حال، اعزام به بيمارستان از آنجا که مقدمه جراحی است و برای آن هم وضع جسمانی گنجی بايد بهسازی شود به معنای خاتمه اعتصاب غذای اوست و طبيعتا برای مقامات قضايی تدبيری در خاتمه دادن به بحران است.

به هر حال اين نکته روشن است که هر نوع عمل جراحی گنجی را برای مدتی از زندان دور نگه خواهد داشت و چنان که مقامات قضايی گفته اند ممکن است به گذراندن دوره نقاهت او در منزل ختم شود. وی پس از دوره نقاهت نيز بر اساس نظر عيسی سحرخيز بايد به کارهای فيزيوتراپی بپردازد که با برگشت به زندان ممکن نيست. همزمان، همسر گنجی به قوه قضايی پيشنهاد کرده است تا گنجی نيز مشمول بخشنامه رئيس قوه شود که سه ماه مرخصی استعلاجی را برای زندانيان بيمار پيش بينی کرده است.

از نگاهی ديگر می توان گفت بيمارستان به مقامات قضايی تحميل شده است. اما علاقه مندان به سرنوشت گنجی نگران اند که حضور او در بيمارستان برای کسانی که ممکن است بخواهند او را از ميان بردارند زمينه ايجاد کند. در عين حال رفتار مقامات دادستانی در سختگيری های بيش از اندازه در بيمارستان نيز می تواند در اين جهت تفسير شود که آنها می کوشند انتقال به بيمارستان به منزله پيروزی گنجی بر تحميل خواست خود بر آنان ديده نشود و رفتار با او همچنان به عنوان يک زندانی باشد تا کسی که برای معالجه از زندان خارج شده است (مانند آخرين باری که او به مرخصی آمد).

دوم- سطح رسانه ای بحران:

مساله کيهان چيست؟
اخبار مربوط به گنجی از بيشترين پوشش در رسانه های فارسی و خارجی برخوردار بوده است. گرچه نشريات داخل کشور در انعکاس اخبار او محدوديتهايی دارند اما رسانه های اينترنتی و همچنين چندين خبرگزاری فارسی داخل ايران پوشش وسيعی به اخبار او داده اند. نشريات خارجی هم به مساله گنجی به دليل حمايت های وسيع اروپا و آمريکا از او توجه پيدا کرده اند و برخی از نشريات آمريکايی هم مانند "نيويورک سان" اخبار او را روزانه تعقيب می کنند.

آخرين روز مرخصی گنجی و پيش از بازگشت مجدد او به اوين

بااينهمه، اگر کار رسانه های داخلی و خارجی معمولا انعکاس اخبار گنجی است، روزنامه کيهان با انتشار اتهاماتی نسبت به دوستان و نزديکان گنجی بعد تازه ای را در بحران موجود ايجاد کرده است.

همزمان با انتقال گنجی به بيمارستان روزنامه کيهان به عنوان يکی از سرسخت ترين مخالفان او، به گفته گزارشگران بدون مرز " به اتهام زنی و سناريوسازی و انتشار شايعات در باره قتل گنجی که گويا قرار است توسط اصلاح طلبان برای تضعيف نظام انجام شود" پرداخت.

اين نوع برخوردها نيز در ايجاد و حفظ فضای بيم و هراس در باره جان گنجی موثر بوده است.

کيهان معتقد است که "برخی با تشويق اکبر گنجی به اعتصاب غذا عليه جان او توطئه چيده اند تا با جا خالی دادن و مقصر خواندن نظام درست مانند قتل های زنجيره ای برای دشمنان خوراک تبليغاتی فراهم نمايند." کيهان تاکيد دارد که "اين پروژه زير نظر بيگانگان" طراحی و اجرا می شود.

اين روزنامه با متهم کردن مستقيم شيرين عبادی برای ورود غيرقانونی به اتاق گنجی در بيمارستان ميلاد نشان می دهد که در هر نوع تحول آتی چه کسی ممکن است در معرض اتهام قرار بگيرد. خانم عبادی روش کيهان را "مرعوب سازی" وکلای زندانيان سياسی خوانده است.

گرچه گروههای وسيعی نوشته های کيهان را به معنای مقدمه چينی برای مرگ اکبر گنجی تلقی کرده اند اما دليل فوری تر انتشار اين نوشته ها می تواند چيز ديگر باشد. در واقع در "بازی مرگ" اکبر گنجی گروههايی مانند کيهان مايلند که از نظر روانی اوضاع را به سود خود و به ضرر گنجی و همراهان او عوض کنند.

روزنامه کيهان که معمولا رسانه محافظه کاران تندروی است که بيش از هر چيز به حفظ نظام و رهبری می انديشند، می کوشد در جهت جلوگيری از پيامدهای نامطلوب برای نظام در صورت مرگ گنجی کاری کند. روش کيهان پيشاپيش متهم کردن دوستان اکبر گنجی است تا به آنها اين تصوير را بدهد که در صورت مرگ او آنها نه تنها نخواهند توانست دست به اعتراض سياسی بزنند که بايد پاسخگوی اتهاماتی در زمينه مسئوليت مرگ گنجی باشند.

کيهان به عنوان مخالف سرسخت گنجی در تحقير و کوچک شماری او نيز می کوشد. اين روزنامه در باره انتقادهای گنجی از رهبر جمهوری اسلامی نيز بدون اشاره مستقيم به محتوای آن انتقادها دليل آن را چنين توجيه می کند: کسانی که از قابليت "بزرگ شدن برخوردار نيستند تنها دو راه برای رسيدن به جاه و مقام می شناسند: چاپلوسی بزرگان و در صورت عدم جواب اولی گلاويز شدن با ايشان." کيهان با لحنی تهديد کننده و در عين حال تحقيرآميز می نويسد حتی اگر گنجی "خود را بکشد و يا دوستانش او را بکشند باز بعيد است در حد قد و قواره دشمن اين نظام باشد."

سوم- سطح قضايی بحران:

راه برون رفتی وجود دارد؟
نشانه های موجود حاکی است که در ميان مقامات قضايی وسياسی اتفاق نظری در باره روش برخورد با گنجی وجود ندارد. در واقع می توان گفت که قوه قضايی در اين زمينه دچار دودستگی است. برخی از مقامات قضايی به گفته عبدالفتاح سلطانی – عضو کانون مدافعان حقوق بشر- مايلند که متهمان سياسی مانند اکبر گنجی حتما ندامت نامه بنويسند تا آزاد شوند در حالی که گروهی ديگر می کوشند از راه چانه زنی سياسی راهی برای عفو او بيابند و ماجرا را فيصله دهند.

گنجی در دادگاه

تفاوت نظر سخنگوی قوه قضايی با نظر آيت الله شاهرودی نيز می تواند اشاره ای به همين نکته باشد. جمال کريمی راد روز شنبه گفت که "اظهارات و مواضع گنجی رغبتی برای عفو او" از سوی رئيس قوه قضايی باقی نمی گذارد. او گفت که "مساله گنجی اولويت چندانی برای دستگاه قضايی ندارد که تقاضای عفوش مورد بررسی قرار گيرد و اينگونه نيست که رئيس قوه قضائيه برای چنين فردی دستور عفو صادر کند." به نظر آقای کريمی راد گنجی يک زندانی متمرد است: "اگر رئيس قوه هم بخواهد وی را عفو کند اين تقاضا بايد از سوی متهم داده شود. ما از گنجی تمرد را شاهد بوده ايم."

محمود سالارکيا معاون امور زندانهای دادستانی تهران نيز گفته است "گنجی يا هر محکوم ديگری بايد دوره محکوميتش را حتی اگر يک روز از آن باقی مانده باشد طی کند اما چنانچه گنجی درخواست عفو يا آزادی مشروط کند بعد از بررسی در اين باره تصميم می گيريم."

اين در حالی است که رئيس قوه قضايی يک روز پس از گفتگوی سخنگوی قوه با خبرنگاران به صراحت اعلام کرد بنا به خواست رئيس جمهور خاتمی بررسی هايی انجام داده است و "از نظر قضايی در حال بررسی است که آيا وی مشمول عفوهای عمومی می شود يا خير و اگر بر اساس قانون حقی داشته باشد آزاد شود."

معصومه شفيعی نيز گفته است که "مطمئنم مسئولان بالای قوه قضائيه در حل مساله گنجی حسن نيت دارند." اما از آقای شاهرودی خواسته است تا "پرونده گنجی را از مرتضوی بگيرد."

به نظر می رسد اگر قصدی برای حل مساله گنجی وجود داشته باشد گزينه های اصلی چنين خواهد بود: استفاده از حکم حکومتی با درخواست رئيس جمهور خاتمی چنانکه در مورد آزادی کرباسچی اتفاق افتاد، يا عفو او با درخواست آيت الله شاهرودی که با توجه به اظهار نظر وی در اين زمينه احتمال قوی تری است.

اما اگر اين راه حل قضايی انتخاب نشود فرسايشی کردن ماجرا يکی از راههايی است که ممکن است مورد علاقه مقاماتی باشد که به آزادی گنجی راضی نيستند. در اين شيوه با ادامه بحث بيمارستان و سپس عمل او و دوره نقاهت گنجی رسما اعلام نخواهد شد که او آزاد شده است اما احتمالا او به زندان نيز برگردانده نمی شود. اين روش از آن جهت ممکن است انتخاب شود که اجازه ندهد گنجی و هواداران او بگويند که توانسته اند جلو ادامه حبس گنجی را بگيرند و راه را بر هر نوع پيروزی سياسی آنها ببندد.

بيرون از قوه قضايی راه حلهای ديگری هم روز دوشنبه در نامه 160 نفر از شخصيت های فرهنگی و سياسی ايران مطرح شده که در سايت امروز آمده است. راه حل اصلی آنها بر اين پايه است که تصميم گيری در باره اکبر گنجی به پزشکان واگذار شود تا مساله از راه درمانی و انسانی حل و فصل شود. آنها می خواهند که پرونده مستقيما زير نظر آيت لله شاهرودی قرار بگيرد زيرا نمونه پرونده وبلاگ نويسان و پرونده سه زندانی ملی مذهبی که از چنين تدبيری برخوردار شده بدون مشکل مسير خود را طی می کند.

در عين حال، از آنجا که آيت الله خامنه ای در باره حبس های انفرادی گفته است که هر 1 روز از اين حبس ها برابر با 10 روز حبس عادی است، عيسی سحرخيز از امضا کنندگان نامه می گويد اگر مدت زمان حبس انفرادی گنجی بر اين اساس محاسبه شود دليلی برای ادامه زندان او يا بحث درخواست عفو باقی نمی ماند.

چهارم - سطح سياسی بحران:

آيا اکبر گنجی گفتمان اصلاحات را راديکاليزه کرده است؟
حضور گنجی در بيمارستان و نگرانی هايش از بابت به خطر افتادن جانش، اصرار مقامات قضايی بر آزاد نکردن او و تن ندادن به خواسته های او، موضع او را مرتبا راديکال تر کرده است. او قبل از بازگشت به زندان از مرخصی اخيرش گفته بود که "اگر به زندان بازگردم راديکال تر خواهم نوشت." وی در آخرين نامه ای که از او منتشر شده و خطاب به آيت الله منتظری نوشته است آشکارا صحبت از معزول بودن آقای خامنه ای از رهبری کرده است.

تظاهرات در تهران در اعتراض به ادامه بازداشت گنجی

اما بسياری از هواداران گنجی معتقدند که تز اخير او که ملهم از تز آيت الله خمينی در برابر شاه است نمی تواند جنبه عملی پيدا کند. زيرا نه گنجی در مقام آيت الله خمينی است و نه نظرات او بازتابی سياسی روشنی در بين مردم و بازيگران سياسی ايران دارد زيرا او در مقام رهبری کننده يک جنبش نيست. به اين ترتيب اين نظر می تواند باعث فاصله افتادن ميان گنجی و هوادارانش شود که معتقدند او از واقعيت های سياسی ايران بتدريج دور می شود.

از سوی ديگر، با شکست تز "آقای خامنه ای بايد برود" رهبر ايران هم موقعيت ظاهرا بهتری پيدا می کند چون اين ايده نتوانسته است بازتاب دلخواه گنجی را پيدا کند. عدم بازتاب مناسب سياسی چه از طريق سکوت يا نفی تز "آقای خامنه ای بايد برود" صورت گيرد به تثبيت او می انجامد و نتيجه ای خلاف نظر گنجی به دست می دهد. در عين حال، اهميت ماجرا زمانی است که اصلاح طلبان به نقد آرای سياسی گنجی از جمله همين تز بپردازند. هر نوع نفی اين تز از سوی آنان به معنای تثبيت مفهوم مخالف آن گرفته خواهد شد: آقای خامنه ای بايد بماند.

محسن آرمين در تحليل خود از وضع گنجی و نظام جمهوری اسلامی ضمن توصيه به آزاد کردن او و تلويحا در باره علت سکوت فعلی اصلاح طلبان در مقابل اظهارات گنجی می نويسد: "آقايان بايد بپذيرند که با حبس و بند افراد نمی توانند انتظار نقد افکار و آرای او را داشته باشند. تنها نتيجه چنين رفتاری جذابيت يافتن بيشتر انديشه های مذکور و محروم ساختن جامعه از نقد و نظر منصفانه و وقوف به اشتباهات و نارسايی های نظری احتمالی افراد است."

اين اظهارات نشان می دهد که اصلاح طلبان يا دست کم گروههايی از آنها به راديکال شدن گفتار سياسی تمايل ندارند ولی در وضع کنونی ناچار از سکوت هستند. آقای آرمين از سوی ديگر از گنجی هم خواسته است در حل بحران "به سهم خود" اقدام کند و "سفارش بزرگان" را برای پايان دادن به اعتصاب خود بپذيرد.

به هر حال، در صورت مرگ گنجی مخالفان حاکميت ايران پيروزی بزرگی از نظر تبليغاتی پيدا می کنند و قادر خواهند بود نيروهای بيشتری را به صفوف خود اضافه کنند و از پشتوانه اجتماعی بزرگتر و احتمالا فعال تری برخوردار شوند و وحدت تازه ای به صفوف پراکنده خود ببخشند. اين موضوعی نيست که حاکميت ايران از آن بی خبر باشد و يا آن را تحمل کند. بنابرين روند تصميم گيری های رسمی احتمالا به سمتی خواهد رفت که از چنين وضعی پرهيز شود. اما مساله اساسی برای مقامات پيدا کردن راه حلی است که شکل برنده - بازنده به نفع حاکميت و دست کم برنده - برنده را برای دو طرف داشته باشد. بيمارستان می تواند راه حلی ميانی باشد گرچه گروههايی نگران اند که بيشتر تقش تاريکخانه ای را بازی کند که گنجی به دليل افشای آن به زندان افتاد.

روزهای گنجی

2 ارديبشهت 1379 احضار به دادگاه مطبوعات و بازداشت و زندانی شد
دی ماه 1379 به 10 سال زندان و 5 سال تبعيد محکوم شد
ارديبهشت 1380 دادگاه تجديد نظر حکم قبلی را به شش ماه حبس کاهش داد
24 تيرماه 1380 ديدان عالی کشور رای دادگاه تجديدنظر را مردود اعلام کرد و حکم او را 6 سال زندان دانست
30 ارديبهشت 1384 گنجی اعتصاب غذای خود را آغاز کرد
9 خرداد برای مداوای پزشکی به مرخصی آمد
21 خرداد مجددا به زندان بازگشت و دوباره اعتصاب غذای خود را آغاز کرد
26 تيرماه انتقال به بيمارستان